Anasayfa Kitap Cevapları Makaleler Ödevini Sor
Cevap Yaz
8 Ekim 2019, 14:28
Furkan Furkan
Yönetici
Konu Sayısı: 1197

Fiilimsi (İsim-Fiil, Sıfat-Fiil, Zarf-Fiil) Konu Anlatımı + Test

Fiilmsi Konu Anlatımı

Fiilimsiler bir çok cümleyi tek seferde söylemek ve analtımı güçlendirmek için kullanılır. Fiilimsiler isim, sıfat ve zarf görevinde kullanılmak üzere 3 gruba ayrılırlar.

Fiilimsileri diğer sözcük türlerinden nasıl ayırt edebiliriz?

  • Fiilimsiyi bulmadan önce yüklemi bulmalısın.
    Örnek:

Güneşin ışığının, bulutları aşıp yeryüzüne erişmesiyle, yayalarda renk cümbüşü başlar. (başlar yüklem.)


  • Fiil kök ve gövdelerini bulmalısın.
    Örnek:

Güneşin ışığının, bulutları aşıp yeryüzüne erişmesiyle, yayalarda renk cümbüşü başlar.


  • Daha sonra geri kalan sözcüklerden “-ma/-me” eki alana dikkat et.
    Örnek:
    mayıp, erişmemesiyle

  • Çekimli fiiller, daha çok cümlenin sonunda yer alır. (Devrik cümlelerde başta ve ortada yer alabilir.)  Fiilimsiler genellikle cümlenin ortasındadır.
    Örnek:
    İlkbahar, Anadolu’ya sonbahar gibi kırılıp dökülerek ağır ağır gelmez. (kırılıp ve dökülerek fiilimsi, gelmez yüklem.)

İlkbahar, sonbahar gibi kırılıp dökülerek ağır ağır gelmez Anadolu’ya. (kırılıp ve dökülerek fiilimsi, gelmez Yüklem [Çekimli Fiil])

Fiilimsilerin özellikleri nelerdir?

  • Fiile benzerler fakat fiil değildir. (Fiil)
    Örnek:

Okula erken geldi.
Okula gelmesine yarım saat var. (Fiilimsi)


  • Birden fazla cümleyi tek bir cümle içinde birleştirebilir.
    Örnek:

Sabah erken kalktım. Kahvaltı yaptım.
Sabah erken kalkıp kahvaltı yaptım. (Fiilimsi)


  • Fiil gibi çekimlenemez fakat olumsuzu yapılabilir.
    Örnek:

Tiyatroya katılmanı bende isterim. (katılmanı – katılmamanı)

  • Fiilimsi ekleri sadece fiillere gelir.
    Örnek:

Hava soğuyunca kalın giyeriz. (Fiilimsi)
Yol boyunca kitap okudu. (Fiilimsi değil)


  • Cümlede yüklem olabilmesi için ek-fiil eki alması gerekir.
    Örnek:

En büyük amacı iyi bir üniversite kazanmaktı. (-mak: isim-fiil eki, -tı: ek-fiil eki)


  • Yan cümlecik kurabilir.
    Örnek:

Öğretmen sınıfa girdiğinde herkes ayağa kalktı. (Yan cümlecik)

İsim Fiil

İsim-fiiller, fiil köklerine getirilen -ma/-me, -uş/-üş, -mak/-mek ekleriyle oluşmaktadır.

Ekleri şu şekilde aklımızda tutabiliriz: -ma, (y)ış, mak

Örnek:

• Pencerenin açılmasıyla güvercin içeri girdi.
• Kitabı her okuyunda ayrı tat alıyordu.
• Müzik dinlemek, hafızamızın gelişmesi açısından faydalıdır.

Kural 1: İsim-fiiller tamlama oluşturabilir.
Örnek: Öğrencilere sınav öncesinde çalışma programı yapıldı. (Tamlayan + Tamlanan = İsim Tamlaması)

Kural 2: Kural 2: İsim-fiil ekini alan bazı sözcükler kalıcı isim olur. Bunlar fiilimsi değildir.
Örnek: Şenlikteki rengarenk uçurtmalar gökyüzünü süslüyordu

İsim Fiil

Kural 3: isim-fil eki olan “-ma/-me” ile olumsuzluk eki olan “-ma/-me”yi karıştırmayın.

Örnek: Şiir yazma konusunda oldukça başarılıydı. (İsim-fiil eki)
Bu konu hakkında şiir yazma. (Fil’e gelen olumsuzluk eki)

Fiil isim

 

Sıfat Fiil

Sıfat-fiiller, fiil köklerine getirilen “-an/-en, -ası/esi, -dik, -acak/-ecek, -maz/-mez, -mış/-müş” ekleriyle oluştur.
Ekleri şu şekilde aklımızda tutabiliriz: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş

Örnekler:

• Yağan yağmurun altında saatlerce dolaştık.
• Anneler elleri öpülesi varlıklardır.
• Görünmez kazalara dikkat etmeliyiz.
• Koşar adım okula doğru gidiyordu.
• Yazdığı eserler, büyükten küçüğe herkes tarafından okunuyor
• Düğününe çağıracağı kişilere davetiye dağıttı.
• Fırından yeni çıkmış böreği herkes iştahla yedi.

Kural 1: Sıfat-fiiller, sıfat tamlaması kurabilir.
Örnekler:

Sorduğu sorulara tek tek yanıt verdi. (Sıfat + İsım = Sıfat tamlaması)
• Radyoda çalan şarkı bana eski günlerimi hatırlattı. (Sıfat + Isim = Sıfat tamlaması)
Yapılacak proje birçok yeniliğin öncüsü olacak. (Sıfat + isim = Sıfat tamlaması)

Kural 2: Sıfat-fiil ekini almış bazı sözcükler, kalıcı isim olur.
Örnek: Dolmuşa binen adam Üsküdar’da dolnuştan inmiş. (isim –  Sıfat-fill  – Fiil)

Kural 3: Sıfat-fiil eki olan “-mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” eklerini kip ekleriyle karıştırmayınız.
Örnek:

• Çıkmış soruları çözdüm. (Sıfat-fiil eki)
• Bu soru sınavda da çıkmış. (Fiile gelen kip eki)

Kural 4: Sıfat-fiilin önündeki isim düşerse adlaşmış sıfat-fiil olur.
Örnek:

• Konuşan çocuğu daha önce görmüştüm. (Sıfat-fiil, İsim) = Konuşanları tanıyorum. (Adlaşmış Sıfat-fiil)

O Kural 5: Fiil kök veya gövdesinden türeyerek sıfat görevinde kullanılan her sözcük sıfat-fiil değildir. Sözcüğü fiil olabilmesi için sıfat-fiil eklerinden birini alması gerekir.
Örnek

Yırtıcı kuşlar besin zincirinin üst halkasında yer alır. (Sıfat-fiil değil.)
Yanıcı maddeler çocukların ulaşabileceği yerlere konulmamalıdır. (Sıfat-fiil değil.)

Zarf Fiil

Zarf-fiiller, fiil köklerine getirilen “-esiye, -madan, -dığında, -ip, -ince, -eli, -ken, -a … -a, -dıkça, -arak, -casına, -r…mez , -maksızın ekleri ile oluşur.
Ekleri şu şekilde aklımızda tutabiliriz: -ken, -alı, -ince, -asiye, -madan, -dığında, -erek, -dıkça, -ip, -ir, -mez

Örnekler:

• Çocuklar bağıra bağıra merdivenden iniyordu.
• Öğretmen masasından kalkıp konuyu detaylıca anlattı.
• Sabah uyandığında evde kimsecikler kalmamıştı.
• Haber vermeden başka bir şehre taşınmış.
• Yaşadıklarını gülerek bize anlatıyordu.
• Söylediklerine düşünmeksizin karşılık verdi.
• Çatıdan bakınca uçsuz bucaksız denizi gördü.
• Bu şehre geldikçe eski günleri aklına geliyordu.
• Üniversiteye varır varmaz annesine haber verdi.
• Yeni teknolojik ürünler çıkalı kitaplara ilgi azaldı.
• Pencereden bakarken bir anda gök gürüldedi.
• Annesinin yaptığı yemekleri doyasıya yedi.
• Okuduğu romanı yaşarcasına arkadaşlarına anlattı.

Kural 1: Zarf-fiil eki olan “-ken” fiile gelir. isme gelen “-ken” ekiyle
Örnek:

• Şarkı söylerken gözlerini kapatıyordu. (Zarf-fiil eki)
• Hastayken canı hiçbir şey istemiyordu. (Zarf-fiil eki değil.)

Kural 2: Bazı sözcükler zarf-fiil gibi görünebilir, ayırt etmek gerekir.
Örnek :

• Kitap okumadan aldığım keyfi hiçbir şeyden almıyorum. (Burada okuma eyleminden söz ediyor. “-ma” eki burada isim-fiil, -dan eki ise ayrılma hal ekidir.)
• Geceleri kitap okumadan uyumazdı. (Zarf-fiil eki)

Kural 3: Zarf-fiiller cümleye durum ve zaman anlamı katar. Yükleme sorulan “Nasıl?” sorusuna cevap veriliyorsa durum “Ne zaman?” sorusuna cevap veriyorsa zaman anlamı katar.
Örnek:

• Kızgın kumlara basa basa denize doğru yürüyordu.(Durum anlamı)
• Perdeyi açtığında camın kenarındaki iki küçük serçeyi gördü. (Zaman anlamı)

Kural 4: Zarf-fiiller, cümlede zarf grubunun içinde yer alır.
Örnek:

• Şiiri okurken hepimizi duygulandırmıştı. (Zarf grubu)
• Büyük bir gürültü duyunca oturduğu yerden ayağa kalktı. (Zarf grubu)

Etiket: Bazı sözcükler zarf-fiil gibi görünebilir ayırt etmek gerekir, sıfat fiil an en
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (7 oy, ortalama: 5 üzerinden 4,86)
Bekleyin...Loading...

Linkedin'de Paylaş

Lütfen konuyu geliştirecek bir mesaj yazınız

Ana Sayfa Gizlilik Politikası İletişim S.S.S

Sitede yer alan yazı, resim ve dosyaların tüm hakları saklıdır ve izinsiz paylaşılması kesinlikle yasaktır.

Ödevini Sor